Όταν οι τουρκικές λέξεις ταξιδεύουν

Οι τουρκικές λέξεις ταξιδεύουν κι οι γλωσσολόγοι γνωρίζουν καλά ότι ο πιο διασκεδαστικός κλάδος της γλωσσολογίας είναι η ετυμολογία. Διότι οι λέξεις στο παρελθόν ταξίδευαν συχνά από γλώσσα σε γλώσσα, χωρίς γραφειοκρατικές παρεμβάσεις. Κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού, το νόημα μιας λέξης θα μπορούσε να παραμείνει το ίδιο, να συρρικνωθεί ή να επεκταθεί.

Οι τουρκικές λέξεις ταξιδεύουν, από τα Οθωμανικά Τουρκικά στα Ελληνικά. Πολλές λέξεις που έχουν εισαχθεί από την επίσημη γλώσσα του οθωμανικού κράτους, είναι αραβικής ή περσικής καταγωγής. Οι τουρκικές λέξεις ταξιδεύουν και μία απ’ αυτές, με ευρεία χρήση σήμερα, είναι και η περσική ρίζα «τζουφτ». Συγκεκριμένα πέρασε στα Οθωμανικά, και κατόπιν στη σύγχρονη τουρκική γλώσσα, ως «τσιφτ» (çift), με την έννοια «διπλό» ή «ζευγάρι». Το μονόγλωσσο λεξικό, του Ali Püsküllüoğlu, της σύγχρονης τουρκικής γλώσσας έχει συνολικά πάνω από 40 λήμματα που ξεκινούν με τη λέξη «çift».

Οι τουρκικές λέξεις ταξιδεύουν: το τσιφλίκι και το τσιφτετέλι

Οι τουρκικές λέξεις ταξιδεύουν, όπως και η λέξη τσιφλίκι. Σήμερα χρησιμοποιείται ευρέως στα Νέα Ελληνικά με διάφορες έννοιες. Προέρχεται από αυτή την περσική ρίζα, με προσθήκη της τουρκικής κατάληξης –lik. Μεταξύ άλλων, χρησιμοποιείται για τον σχηματισμό ουσιαστικών. Το «τσιφτλίκι» (çiftlik), απώλεσε στο πέρασμα του χρόνου το μεσαίο «τ» και έφτασε στη σύγχρονη γλώσσα ως «τσιφλίκι». Η λέξη «çiftlik», με την έννοια του χωραφιού ή του αγροκτήματος είναι, κατά πάσα πιθανότητα, μετάφραση του βυζαντινού όρου «ζευγολατείον». Τότε, σε αλλοτινές εποχές, για το όργωμα ενός χωραφιού ήταν απαραίτητο ένα ζευγάρι βόδια.

Οι τουρκικές λέξεις ταξιδεύουν, όπως και η λέξη «τσίφτης». Χρησιμοποιείται ευρέως σε ρεμπέτικα τραγούδια και στην αργκό. Υπάρχουν τουλάχιστον δυο εκδοχές για αυτήν τη λέξη. Σύμφωνα με μια απ’ αυτές, είναι αντιδάνειο από την αλβανική λέξη «qiftër»,  η οποία οδηγεί στην ελληνική λέξη «ξεφτέρι». Αντίθετα, σύμφωνα με το μονόγλωσσο λεξικό του Γεωργίου Μπαμπινιώτη, ο «τσίφτης» και όλα του τα παράγωγα προέρχονται από την περσική ρίζα «çift». Πέρασε στα Ελληνικά μέσω των Οθωμανικών Τουρκικών. Αν ισχύει αυτό, τότε η έννοια αυτή παραπέμπει μάλλον σε κάποιον ο οποίος «ζευγαρώνει» εύκολα.

Οι τουρκικές λέξεις ταξιδεύουν και, φυσικά, δεν θα μπορούσε να λείπει το «τσιφτετέλι» (çiftetelli). Η ετυμολογία του παραπέμπει στις διπλές χορδές με τις οποίες έπρεπε να παιχτεί αυτή η μελωδία παρά στο ότι χορεύεται από ζευγάρι. Δηλαδή, στο παρελθόν, οι μουσικοί από τη Μικρά Ασία τοποθετούσαν τις δυο ψηλότερες χορδές στο βιολί κοντά τη μία με την άλλη. Τις κούρδιζαν στην ίδια νότα, έτσι ώστε ο ήχος να είναι εντονότερος. Πράγματι, η τουρκική έννοια «çifte-telli» σημαίνει «με διπλή χορδή».

Στις Σχολές Καπάτου από το 1983, διδάσκουμε την ιταλική γλώσσα και κουλτούρα. Κατόπιν ζήτησης των μαθητών μας διδάσκουμε και την τουρκική γλώσσα και κουλτούρα.

Μαθήματα τουρκικών διδάσκονται σε όλες τις σχολές μας. Παρέχονται επίσης μαθήματα online τουρκικών, καθώς και παιδικά τμήματα τουρκικών.

Βρείτε τις σχολές μας στο facebook κι ελάτε στην παρέα μας. Οι σχολές μας βρίσκονται Ομήρου 13 στην Αθήνα, καθώς και τα παραρτήματα των σχολών Καπάτου Γλυφάδα (Λαζαράκη 27), Νέα Σμύρνη (Κων/νου Παλαιολόγου 14), Περιστέρι (Παν. Τσαλδάρη 10), Μαρούσι (Ερμού και Πλαστήρα 15).

Σχολές Καπάτου: ιταλικά, ισπανικά, κινεζικά, τουρκικά, ρωσικά, πορτογαλικά, γερμανικά και σουηδικά.

Για πληροφορίες καλέστε μας στο 210 38 03 355.

https://www.youtube.com/watch?v=gLTapucQ4zA